امیرحسین هاشمیپترونیوز : با توجه به کاهش قیمت نفت و کاهش قیمت تمام شده اجرای پروژه ها و سرمایه گذاری ها، فرصت مناسبی برای صرفه جویی در هزینه کرد ذخایر ارزی و اجرای پروژه های صنایع نفت و گاز کشور در قالب قراردادهای بیع متقابل (بای بک) ایجاد شده است.
کاهش قیمت نفت مزیت هایی به دنبال داشته و فرصت مناسبی را برای اجرای پروژه های صنعت نفت در قالب قراردادهای دو جانبه بیع متقابل فراهم کرده، در این شرایط امکان تأمین مالی در قیاس با گذشته تسهیل شده و تهیه اقلام تحریمی مورد نیاز برای پروژه ها آسان تر شده است.
بیشتر سرمایه گذاری ها در بخش نفت و گاز ایران در سال های گذشته در قالب قراردادهای بیع متقابل انجام شده است و هم اکنون به دنبال کاهش قیمت نفت و با وجود تحریمهای بین المللی ایران، شرکت های خارجی از سرمایه گذاری در صنعت نفت ایران به صورت بیع متقابل استقبال می کنند.
در قراردادهای بیع متقابل مسئولیت توسعه به یک پیمانکار واگذار شده و نظارت عالیه ای از سوی کارفرما روی آن انجام می شود، قراردادهای بیع متقابل این قابلیت و توانایی مالی را ایجاد می کنند که به طور همزمان چند پروژه در نقاط مختلف کشور اجرا شود، همچنین در این نوع قرارداد نظارت و دخالت کارفرما در مراحل اجرایی طرح بیشتر است.
شرکتهای سرمایهگذار خارجی در اجرای پروژه های نفتی در قالب قراردادهای بیع متقابل نقش پیمانکار را ایفا میکنند و وظیفه آنها تأمین همه سرمایه مورد نیاز عملیات اکتشاف، توسعه، نوسازی و بازسازی میدان هاست و تمام مخارج و هزینههایی که متحمل میشوند، به همراه بهره سرمایههای بهکار گرفته شده و نرخ سود توافق شده، از درآمد حاصل از فروش محصولات، بازپرداخت می شود، در واقع پیمانکار از محل استحصال و فروش محصولات نفت و گاز، اصل سرمایه و سود خود را برداشت خواهد کرد.
شرکتهای خارجی در اجرای پروژه های نفتی در قالب قراردادهای بیع متقابل، پس از تولید، سهم مدیریتی ندارند و فقط بهعنوان پیمانکار با شرکت ملی نفت ایران همکاری میکنند. در این نوع قرارداد، یک طرف مسئول توسعه طرح است و تا زمانی که طرح به نتیجه نرسد، حق برداشت سود و درآمد را ندارد، همچنین پس از پایان دوره پرداخت، اصل سرمایه و بهره و سود آن، پیمانکار، هیچ گونه حقی در میدان های نفت و گاز کشور میزبان را نخواهد داشت و پس از پایان دوره عملیات اجرایی پروژه، راهاندازی و تولید، کشور میزبان کنترل عملیات را به عهده خواهد گرفت و مسئول تأمین هزینه عملیات جاری خواهد بود.
در اجرای پروژه های نفتی در قالب قراردادهای بیع متقابل، تأمین مالی طرح به طور کامل، مسئولیت اجرایی و مهندسی، مسئولیت سفارش ها، ساخت و نصب، تصویبخواهی از کشور میزبان به وسیله کمیته مشترک مدیریت، انتقال تکنولوژی، آموزش و راهاندازی و تحویل میدان پس از توسعه آن به کشور میزبان به عهده پیمانکار است و تمام مراحل یاد شده تحت نظارت فنی و مالی کشور میزبان انجام می شود.
حاکمیت و مالکیت کامل کشور میزبان بر منابع هیدروکربوری و نفی مشارکت و سرمایهگذاری خارجی، حاکمیت قوانین کشور میزبان بر قرارداد، همچنین بر حکمیت، حاکمیت قوانین پولی کشور میزبان بر روابط ارزی فی ما بین، کنترل کامل تولید از سوی کشور میزبان، عدم ارائه تضمین بانکی یا دولتی، اعمال حق کنترل و نظارت فنی و مالی، تأمین بالاترین ضریب برداشت با ملاحظات فنی و حفظ مخزن، به حداکثر رساندن مشارکت توان فنی، مهندسی و ساختمانی داخلی و انتقال تکنولوژی و آموزش، از جمله ملاحظه های حقوقی است که در عقد قراردادهای خدماتی در چارچوب بیعمتقابل مورد توجه کشور میزبان قرار می گیرد.
در حقیقت سرمایه گذاری شرکت های خارجی در ایران، ایجاد منافع مشترک میان ایران و کشورهای سرمایه گذار است، از این رو طرح های توسعه ای میدان های نفت و گاز کشور در قالب قراردادهای بیع متقابل ضمن تأمین منافع ملی، آثار مثبت اقتصادی و سیاسی چشمگیری به دنبال خواهد داشت؛ به طوری که اجرای چنینی قراردادهایی موجب صرفه جویی در هزینه کرد ذخایر ارزی و در نتیجه توسعه سایر صنایع سرمایه بر کشور می شود.
کاهش قیمت نفت بر تأمین منابع مالی پروژه های در دست اجرا تأثیر گذاشته است، بر این اساس 3 درصد اعتبار اختصاص یافته به توسعه پارس جنوبی و همچنین 6 درصد از درآمد نفتی که قرار بود به اجرای پروژه های نفتی اختصاص یابد، به طور طبیعی کاهش می یابد؛ از این رو با توجه به لزوم سرمایه گذاری در صنعت نفت و کمبود سرمایه های داخلی و سایر محدودیت ها، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که هم اکنون، بیع متقابل روشی مناسب برای جذب سرمایه خارجی است./ منبع: شانا
