يك سال از راه اندازى بورس محصولات پتروشيمى به عنوان فاز اول بورس بين المللى نفت ايران مى گذرد و اين بازار در يك سال از عمر خويش شاهد موفقيت ها و گاهى مشكلات متعددى بوده است. از آنجايى كه بورس محصولات پتروشيمى مقدمه اى بر اقدام بزرگ راه اندازى بورس بين المللى نفت ايران است، شايسته است عملكرد بورس محصولات پتروشيمى يا به عبارت صحيح تر عملكرد بورس كالا در رينگ محصولات پتروشيمى مورد بررسى قرار گيرد تا كمكى بر موفقيت روزافزون بورس محصولات پتروشيمى در آينده كوتاه و بورس بين المللى نفت به هنگام تشكيل آن شود. شايد مهم ترين كاركرد يك بازار اعم از مالى يا كالاهاى فيزيكى كشف قيمت از طريق تلاقى عرضه و تقاضا باشد. و در اين ميان نقش سازما ن هاى ناظر و متولى مانند شركت بورس كالا، شركت بورس اوراق بهادار فراهم آوردن شرايطى براى تسهيل فرايند كشف قيمت از طريق حضور گسترده نيروهاى عرضه و تقاضا است. البته قيمت كشف شده در بازار قيمت توافقى خريدار و عرضه كننده بوده و لزوماً قيمت ذاتى يا منصفانه نيست ليكن ساختارها و الزامات بازار متشكلى مانند بورس كالا بايستى به گونه اى باشد كه قيمت هاى كشف شده در آن نزديك به قيمت منصفانه و صحيح باشد. از ديگر ويژگى ها و كاركردهاى بازارهاى كارآمد و بزرگ وجود انواع مختلف دارايى ها جهت پاسخگويى نياز طيف گسترده اى از مشتريان و سهولت دسترسى متقاضيان به آن است. بررسى عملكرد يك ساله بورس محصولات پتروشيمى موفقيت اين بازار نوپا را نشان مى دهد. بورس محصولات پتروشيمى ماه هاى آغازين فعاليت خويش را با خريد و فروش قير و در حجم پائين آغاز نمود ولى در ۱۲ ماهگى عمر خويش شاهد خريد و فروش بيش از ۴۰ نوع محصول در ۸ گروه مختلف محصولات پتروشيمى با حجم معاملات سالانه بالغ بر ۲۰ هزار ميليارد ريال بوده و در وضعيت ركود فعلى معاملات بورس اوراق بهادار مايه دلگرمى كارگزاران و فعالان حوزه بورس كالا شد.
بنابراين، بورس محصولات پتروشيمى در حوزه تنوع سازى محصولات قابل معامله و تداوم معاملات عملكرد موفق و مثبتى داشته و قرار است با عرضه طيف گسترده تر محصولات پتروشيمى متعلق به شركت هاى مختلف پتروشيمى در آينده نزديك موفقيت در حوزه تنوع سازى محصولات قابل معامله به حد اعلاى خويش برسد. ليكن در حوزه كشف قيمت و قيمت يابى بورس محصولات پتروشيمى يك سال پرتلاطم را پشت سر گذاشته است. تبعيت مستقيم و گسترده قيمت محصولات پتروشيمى از قيمت نفت خام كه به صورت لحظه اى در دنيا تغيير مى يابد حكم مى كند كه شاهد تغييرات گسترده و روزانه قيمت محصولات پتروشيمى در بورس باشيم. سال اول فعاليت بورس محصولات پتروشيمى مصادف شد با افزايش بى سابقه قيمت نفت تا تابستان ۱۳۸۷ و سپس سقوط شديد قيمت نفت خام به دنبال بحران مالى جهانى. بنابراين عكس العمل در مقابل تغييرات گسترده قيمت نفت خام چالش بزرگى بود كه براى بازار نوپاى محصولات پتروشيمى ايجاد شد. بويژه كه بورس محصولات پتروشيمى با مشكل نبود تجربه و دانش كافى نزد نيروهاى طرف تقاضا مواجه بود. حال آن كه بايد به عدم تجربه و تخصص متقاضيان عواملى مانند سهم اندك محصولات پتروشيمى در بهاى تمام شده كالاهاى توليدى نيروهاى طرف تقاضا و پائين بودن حداقل حجم قابل معامله (۱۰ تن) نيز اضافه كرد.
اين عوامل سه گانه سبب پذيرش قيمت هاى به مراتب بالاتر از قيمت پيشنهادى عرضه كننده توسط خريداران در برخى معاملات بويژه در روزهاى كاهش قيمت نفت خام شد؛ جهت روشن تر شدن مطلب بهتر است فرايند قيمت يابى محصولات پتروشيمى با محصولات فلزى مورد مقايسه قرار گيرد كه تجربه بالاى متقاضيان و حجم بالاى حداقل سفارشات سبب شد، اختلاف قيمت پيشنهادى متقاضيان در يك روز كارى در دامنه بسيار محدود قرار گرفته و سريع ترين عكس العمل به تغييرات جهانى قيمت محصولات فلزى نيز داده شود حال آن كه اختلاف قيمت سفارشات خريد هر يك از محصولات پتروشيمى در يك روز كارى و در حالت رقابت، ارقام قابل توجهى است. البته براى بازار با كمتر از يك سال عمر اين موارد طبيعى بوده و فعالان اين حوزه سعى در مرتفع كردن بخشى از مشكلات عدم دانش و تجربه دارد. شركت بورس كالاى ايران نيز با نظارت بر ميزان حجم تقاضا و حد نوسان قيمت تلاش بر رفع مشكلات مذكور كرده است كه به نظر مى رسد با افزايش حجم حداقل ميزان سفارش مى تواند بيشتر بر اين مشكلات فائق آيد. در پايان مى توان گفت بورس محصولات پتروشيمى براى يك سال عملكرد خويش كارنامه به نسبت موفق و درخشانى ارائه كرده و مى تواند نويد بخش راه اندازى يك بورس بين المللى كارآمد در حوزه محصولات بالادستى نفت باشد هرچند راه اندازى بورس بين المللى الزامات خاص خويش مانند نرم افزارهاى پيچيده و به روز، بدنه كارشناسى متخصص و مجرب، مسئله انطباق زمانى، بازارهاى آتى موازى با بازار آنى و دارد.
نظرات كاربران:
بورس فرآورده هاي نفت و پتروشيمي چون در قالب بورس كالا شكل گرفت و مديران سازمان بورس و شركت بورس كالاها با زواياي بازار نفت و پتروشيمي ناآشنا بوده و هستند، اين بورس صرفا مكاني شده براي خريد و فروش و اصلا مباحث بورس در آن مطرح نيست. بورس نفت و فرآورده هاي نفتي يا بايد مستقل از بورس كالا باشد يا در تركيب مديران بورس كالا، از متخصصان واقعي بازار نفت واقعي حضور يابند. ضمنا بورس بين المللي نفت كه صندوق بازنشستگي نفت متولي آن شده، به دليل ناآشنايي آقاي كرباسيان با مقوله بورس، مدتهاست بي حركت مانده است.
جانا سخن از زبان ما مي گويي! آيا كسي حكم آقاي كرباسيان را به عنوان متولي بورس نفت ديده است؟! ايشان بايد فرد توانمندي باشد كه علاوه بر رياست بر صندوق نفت و عضو هئيت مديره نفت و پتروشيمي و بانك، متولي بورس نفت هم باشد!!! آيا اينقدر در نفت قحط الرجال است؟
در ابتداي مقاله فوق اشاره به موفقيت اين بورس شده است. كاشكي نويسنده به عرضه هاي ناموفق و متعدد رينگ صادراتي بورس كالا اشاره مي كرد. فروش دستوري و اجباري كه موفقيت نيست. اگر اجبار نباشد بازهم بورس كالا رونق خواهد داشت؟
با سلام
آقاي كرباسيان در خصوص امور مالي مناسب است ولي براي بورس نه.
درباره تواناييهاي آقاي كرباسيان رئيس فدراسيون بدمينتون را نيز اضافه كنيد!